||13.32|| செயலற்று பற்றற்று இருக்கும் பரமாத்மாவிற்கான ஒரு ஒப்புமை:
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते ।
सर्वत्रावस्थितो देहे तथात्मा नोपलिप्यते ।। ३२ ।।
யதா2 ஸர்வக3தம் ஸௌக்ஷ்ம்யாதா3காச1ம் நோபலிப்யதே ।
ஸர்வத்ராவஸ்தி2தோ தே3ஹே ததா2த்மா நோபலிப்யதே ।। 32 ।।
यथा யதா2 எப்படி सर्वगतं ஸர்வக3தம் எங்கும் வியாபித்துள்ள
आकाशं ஆகாச1ம் ஆகாசமானது सौक्ष्म्यात् ஸௌக்ஷ்ம்யாத் சூக்ஷமமாயிருப்பதால்
न उपलिप्यते ந உபலிப்யதே களங்கமடைவதில்லை तथा ததா2 அப்படி
देहे தே3ஹே தேகத்தில் सर्वत्र अवस्थित: ஸர்வத்ர அவஸ்தி2த: எங்கும் நிறைந்திருக்கிற
आत्मा ஆத்மா ஆத்மாவானது न उपलिप्यते ந உபலிப்யதே களங்கமடைவதில்லை.
எங்கும் நிறைந்துள்ள ஆகாசமானது நுண்ணியதாயிருப்பதால் எப்படிக் களங்கமடைவதில்லையோ அப்படியே தேகமெங்கும் நிறைந்துள்ள ஆத்மா களங்கமடைவதில்லை.
சுப்ரமணிய பாரதியின் மொழிபெயர்ப்பு:
எங்குமிருந்தாலும் ஆகாசம் தன் நுண்மையால் பற்றற்று நிற்பதுபோல், உடம்பில் ஆத்மா எங்கணுமிருந்தாலும் பற்றுறுவதிலன்.
விளக்கம்:
பரமாத்மா செயலற்றது, எதனோடும் சம்பந்தமற்றது என சென்ற சுலோகத்தில் கூறப்பட்டது. அதற்கான ஒரு ஒப்புமை இந்த சுலோகத்தில் கொடுக்கப்படுகிறது.
ஆத்மாவின் தீண்டப்படாத தன்மைக்கு உதாரணமாக ஆகாசத்தைக் கொடுக்கிறார் பகவான். பஞ்ச பூதங்களில் மிக சூக்ஷமமானது ஆகாசம் ஆகும். அதற்கு வடிவமேதும் இல்லை என்பதால் அது எதனாலும் பாதிக்கப்படாது. மற்ற நான்கு பூதங்களின் எந்த தோஷங்களும் அழுக்குகளும் ஆகாசத்தைத் தொடுவதில்லை. திறந்த வெளியில் சுவர்கள் எழுப்பலாம், குப்பைகள் வீசலாம், காற்றை மாசுபடுத்தி துர்நாற்றத்தை கிளப்பலாம். ஆனால் எதனாலும் ஆகாசம் கறைபடுவதில்லை. அவதா3த்ரு ஆகாச1: - எது இடம் கொடுக்கின்றதோ அது ஆகாசம். ‘அவதா3த்ரு’ எனில் பராமரிப்பாளரை, கவனித்துக் கொள்பவரைக் குறிக்கிறது. ஆகாசத்திற்கு உறுப்புகளோ அல்லது பகுதிகளோ இல்லை. அது குணங்களற்றது. எனவே அதற்குள் நடக்கின்ற எதுவும் அதை பாதிப்பதில்லை, அழுக்காக்குவதில்லை. மேலும் எந்த வடிவமும் இல்லாததால் ஆகாசம் நீக்கமற எங்கும் நிறைந்திருக்கிறது — ஸர்வக3தம். பூமி முதலியவைகளில் உள்ள வடிவங்கள் ஆகாசத்தை பிளவுபடுத்தாது. இனி ஆத்மாவைவிட நுண்ணியது ஒன்றுமில்லை ஆதலால் அது எதனாலும் களங்கமடைவதில்லை. மேலும், சரீரத்தின் அனைத்து நிலைகளிலும் அதில் வெளிப்பட்டுக் கொண்டிருப்பினும் அந்நிலைகளால் ஆத்மா பாதிக்கப்படுவதில்லை. மனமானது மகிழ்ந்தாலும், வெறுப்படைந்தாலும், ஏக்கமாக இருந்தாலும், வெறுப்பாக இருந்தாலும், கோபமாக இருந்தாலும், விரக்தியாக இருந்தாலும், என இதுபோன்ற எந்த நிலைகளும் ஆத்மாவைத் தொடுவதில்லை. ஆத்மா தன்னை வெளிப்படுத்திக் கொள்ள மனம் அமைதியாக இருக்க வேண்டும், அதனுடைய எண்ணங்கள் நிராகரிக்கப்பட வேண்டும் என்ற அவசியம் எதுவுமில்லை. ஏனெனில் எந்த நிலையினாலும் ஆத்மா எப்போதும் பாதிக்கப்படுவதில்லை.
ஶ்ரீ ராமகிருஷ்ணர் உபதேசம்:
ஞானம் அக்ஞானம், நன்மை தீமை, தர்மம் அதர்மம் இப்படிபட்ட துவந்தங்களுக்கு அப்பாலும் மேற்பட்டும் ப்ரம்மம் இருக்கிறது.
————————————————————————————————
||13.33|| இன்னும் ஆத்மா எத்தகையது?
यथा प्रकाशयत्येक: कृत्स्नं लोकमिमं रवि: ।
क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत ।। ३३ ।।
யதா2 ப்ரகாச1யத்யேக: க்ருத்ஸ்நம் லோகமிமம் ரவி: ।
க்ஷேத்ரம் க்ஷேத்ரீ ததா2 க்ருத்ஸ்நம் ப்ரகாச1யதி பா4ரத ।। 33 ।।
भारत பா4ரத அர்ஜுனா यथा யதா2 எப்படி एक: रवि: ஏக: ரவி: ஒரு சூரியன்
इमं कृत्स्नं लोकम् இமம் க்ருத்ஸ்நம் லோகம் இந்த அகில உலகத்தையும்
प्रकाशयति ப்ரகாச1யதி ஒளிர்விக்கின்றதோ तथा ததா2 அப்படி क्षेत्री க்ஷேத்ரீ க்ஷேத்திரத்தில் வீற்றிருக்கின்ற ஆத்மா कृत्स्नं क्षेत्रं க்ருத்ஸ்நம் க்ஷேத்ரம் க்ஷேத்திரம் முழுவதையும்
प्रकाशयति ப்ரகாச1யதி பிரகாசிக்கின்றது.
ஒரு சூரியன் எப்படி உலகனைத்தையும் ஒளியுறச் செய்கின்றதோ, அப்படி அர்ஜுனா, பிரபஞ்சமனைத்தையும் பரமாத்மா பிரகாசிக்கிறான்.
சுப்ரமணிய பாரதியின் மொழிபெயர்ப்பு:
சூரியன் ஒருவனாய், இவ்வுலக முழுவதையும் எங்ஙனம் ஒளியுறச்செய்கிறானோ, அதுபோல் க்ஷேத்திரத்தை யுடையோன், க்ஷேத்திரமுழுதையும் ஒளியுறச் செய்கிறான்.
விளக்கம்:
ஆத்மா எத்தகையது எனப் புரிந்துகொள்வற்கான இனியொரு உதாரணத்தை பகவான் இந்த சுலோகத்தில் கூறுகிறார். சூரிய ஒளியின் பிரகாசிக்கும் தன்மை இங்கு விளக்கப்படுகிறது.
=> ஒளிரச் செய்தல்:
இந்த முழு உலகத்தையும் ஒரேயொரு சூரியன் ஒளிரச் செய்கிறது. அதேபோல, முழு க்ஷேத்திரத்தையும் ஆத்மாவான க்ஷேத்ரீ ஒளிரச் செய்கிறது. ‘க்ஷேத்ரீ’ எனில் க்ஷேத்திரத்தில் விளங்கிக் கொண்டிருப்பவன் அல்லது வீற்றிருப்பவன் என்பது பொருள், எனவே இது ஆத்மாவைக் குறிக்கிறது. மனம், புலன்கள், உடல் மற்றும் இந்த முழு உலகத்தையும் உள்ளடக்கிய க்ஷேத்திரம் முழுவதையும் பிரத்யகாத்மாவாக விளங்கிக் கொண்டிருக்கும் பரமாத்மா ஒளிரச் செய்கிறது. சூரியனின் வெளிச்சம் ஒரு பொருளை வியாபித்து அதைக் காட்டிக்கொடுத்தாலும் அந்த ஒளியானது அப்பொருளோடு எந்த சம்பந்தமும் வைப்பதில்லை. பூமியின் நலன் கேடுகளால் சூரியன் பாதிக்கப்படுவதில்லை. உதாரணமாக அது கீதையை ஒளிர்விக்கும்போது உயர்ந்துபோவதோ அல்லது ஒரு கொலையை பிரகாசிக்கும்போது சிறுத்துப்போவதோ கிடையாது. சூரியனால் ஒளிர்விக்கப்படும் எதனாலும் அது பாதிப்படைவதில்லை; அதன் ஒளி அனைத்திற்கும் பொதுவானது, அனைத்தையும் காட்டிக்கொடுப்பது. அதுபோலவே அறிவுசொரூபமானது க்ஷேத்திரம் முழுவதையும் விளக்கியபோதிலும் அவைகளால் அது பாதிக்கப்படுவதில்லை. சரம் அசரம் அனைத்துக்கும், இந்த அகிலாண்டத்துக்கும் தனது சைத்தன்யத்தை அல்லது அறிவை வழங்கும் பரமாத்மா, அந்தந்த ஜீவனில் ஏற்படும் நலன் கேடுகளால் பந்தப்படுவதில்லை. மனதில் உண்டாகும் விதவிதமான அறிவை சைத்தன்ய-ஆத்மா சாக்ஷியாக பிரகாசிப்பதைப் போலவே அறியாமையையும் பிரகாசிக்கிறது. அனைத்தும் இந்த சைத்தன்யத்திற்கு அறியப்படும் பொருளாக உள்ளன. மேலும் இத்தகைய சைத்தன்யம் பல அல்ல, ஒன்று மட்டுமே. சாஸ்திரம், ஏகம் சைத்தன்யம் - ஒரேயொரு சைத்தன்யமே உள்ளது என்பதை தெளிவாகக் கூறகிறது. இரண்டாவதான பிரக்ஞையுணர்வு என எதுவுமில்லை.
=> ஒரேயொரு ஆத்மா:
உடல், மனம் மற்றும் இந்த உலகம் என இவைகளனைத்தையும் ஒளிரச் செய்கிற ஒரேயொரு ஆத்மா மட்டுமே உள்ளது. இரண்டாவது ஆத்மா என ஒருவனால் கருதப்படுகிற எதுவும் க்ஷேத்திரம் மட்டுமே. ஒருகால் நீங்கள் இனியொருவரைப் பற்றி எண்ணும்போது உண்மையில் நீங்கள் அந்நபரின் உடலை மட்டுமே எண்ணுகிறீர்கள், ஆத்மாவை அல்ல. உங்களது உடலை பிரகாசிப்பதைப் போலவே அந்த நபரின் உடலையும் ஆத்மா விளக்கிக்காட்டுகிறது. அறியப்படுகிற பொருளாக இருக்கிற உங்களது மனம் எப்படி க்ஷேத்திரமோ அதுபோலவே, இனியொருவரின் மனம் அறியப்படும்போது அதுவும் க்ஷேத்திரம் ஆகிறது. எந்தவொரு சந்தர்ப்பத்திலும் இனியொருவரின் பிரக்ஞையுணர்வை புறநிலைப்படுத்திவிட அல்லது ஒரு அறியப்படும் பொருளாக அறிந்துவிட முடியாது. ஏனெனில் அறியப்படுகிற எந்தவொன்றும் பிரக்ஞைக்கு ஒரு பொருளாக இருக்கமுடியுமே தவிர பிரக்ஞை எப்போதும் அறியப்படும் பொருளாக ஆகாது.
ஒருகால் உங்களுக்கும் இனியொருவருக்கும் இடையில் இருக்கின்ற இடைவெளியைக் கொண்டு வேறுபாட்டை நிரூபிக்க முயற்சித்தால், அது உண்மையில் இரு உடல்களுக்கும் இடையேயுள்ள வேறுபாட்டை குறிக்கின்றதே தவிர இரு பிரக்ஞையுணர்வைக் குறிக்கவில்லை. மேலும் இடைவெளியாகக் தென்படுகிற அந்த ஆகாசமும்கூட பிரக்ஞையின் அறியப்படும் பொருளாகவே இருக்கின்றது. எனவே பிரக்ஞையினால் அறியப்படுகிற பொருளாகவுள்ள ஆகாசம் எப்படி பிரக்ஞையை பிரித்து விட முடியும்? பிரக்ஞையுணர்வு ஆகாசத்திற்குள் இல்லை, மாறாக அந்த ஆகாசத்திற்கு ஆதாரமாக விளங்குவது பிரக்ஞையுணர்வாகும்.
ஶ்ரீ ராமகிருஷ்ணர் உபதேசம்:
ப்ரம்மம் ஒரு விளக்கின் ஒளிப்பிழம்பைப் போன்றது. விளக்கின் வெளிச்சத்தில் நீ பாகவதத்தைப் படித்தாலும் படிக்கலாம்; அவ்வெளிச்சத்தின் உதவியைக்கொண்டே பிறரைக் கெடுக்க வேண்டி ஒரு பொய் பத்திரத்தை எழுதினாலும் எழுதலாம். எல்லார்க்கும் அறிவு என்னும் வெளிச்சத்தைத் தருவது ப்ரம்மம். ஆனால் அது நன்மை தீமைகளோடு சம்பந்தப்படுவதில்லை.
————————————————————————————————
||13.34|| முடிவான கருத்து யாதெனின்:
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।
भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम् ।। ३४ ।।
க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோரேவமந்தரம் ஜ்ஞாநசக்ஷுஷா ।
பூ4தப்ரக்ருதிமோக்ஷம் ச யே விது3ர்யாந்தி தே பரம் ।। 34 ।।
एवं ஏவம் இவ்விதம் क्षेत्र क्षेत्रज्ञयो: க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோ: க்ஷேத்திரத்துக்கும் க்ஷேத்திரக்ஞனுக்கும் இடையில் अन्तरं அந்தரம் வேற்றுமையையும்
भूत प्रकृति मोक्षं च பூ4த ப்ரக்ருதி மோக்ஷம் ச உயிர்கள் பிரக்ருதியினின்று விடுதலை அடைதலையும் ज्ञान चक्षुषा ஜ்ஞாந சக்ஷுஷா ஞானக்கண்ணால்
ये विदु: யே விது3: யார் அறிகிறார்களோ ते தே அவர்கள்
परम् பரம் பரத்தை यान्ति யாந்தி அடைகிறார்கள்.
இவ்வாறு க்ஷேத்திரத்துக்கும் க்ஷேத்திரக்ஞனுக்குமிடையில் உள்ள வேற்றுமையையும், உயிர்கள் பிரக்ருதியினின்று விடுதலை அடைதலையும் ஞானக்கண்ணால் காண்போர் ப்ரம்மத்தை அடைகின்றனர்.
சுப்ரமணிய பாரதியின் மொழிபெயர்ப்பு:
ஞானக் கண்ணால் இவ்வாறு க்ஷேத்திரத்துக்கும் க்ஷேத்திரக்ஞனுக்குமுள்ள வேற்றுமையை அறிவோர் பூதப் பிரக்ருதியினின்றும் விடுதலை பெற்று பரம்பொருளை அடைகின்றனர்.
விளக்கம்:
இது முடிவுரை சுலோகம். இந்த அத்தியாயத்தில் விரித்துக் கூறப்பட்ட முழு பார்வையையும் இந்த கடைசி சுலோகம் சுருக்கமாகக் கூறுகிறது. நோயையும் நோயாளியையும் நன்கு அறிகின்றவளவு மருத்துவன் நோயை நீக்க வல்லவன் ஆகிறான். இரண்டில் ஒன்றைத் தெரியாது போனாலும் சிகிச்சை பயனளிக்காது. அதுபோல, புருஷன் பிரக்ருதி ஆகிய இரண்டையும் உள்ளபடி அறிதல் வேண்டும். மேலும் எது புருஷன், எது பிரக்ருதி என்று பாகுபடுத்துதலும் அவசியமானது. ஆகவே இந்த அத்தியாயத்தில் காட்டப்பட்டுள்ள விதத்தில், க்ஷேத்திரம் மற்றும் க்ஷேத்திரஞனுக்கிடையில் உள்ள வித்தியாசம் அறியப்பட வேண்டும் — ஏவம் க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோ: அந்தரம், என்கிறார் பகவான். க்ஷேத்திரம் என்பது உலகம் என்றும், அதை அறிபவனாக இருக்கிறவன் க்ஷேத்திரஞன் என்றும் அனைவரும் அறிவர். ஆனால், ‘நான் க்ஷேத்திரஞன்’ எனக் கூறும்போது அந்த ‘நான்’ என்பது ஆத்மாவை நோக்கிச் செல்ல வேண்டும். எல்லா உடலிலும் சமமாக வீற்றிருப்பவனும், பூர்ணமாக இருப்பவனும், யாரிடமிருந்து இவைகளனைத்தும் வெளிவந்ததோ அந்த மூலகாரணமாகவும், எல்லாவற்றையும் ஒளிரச் செய்பவனும் மற்றும் அவைகள் எதையும் சாராதிருப்பவனுமாக அந்த ஆத்மாவை நோக்கிச் செல்ல வேண்டும். அதேபோல எந்த வகையில் க்ஷேத்திரமும் க்ஷேத்திரஞனும் வேறுபட்டவை அல்ல என்றும், எந்த வகையில் அவை வேறுபட்டவை என்றும் இந்த அத்தியாயத்தில் உபதேசிக்கப்பட்டபடி ஒருவன் தெரிந்து கொள்ள வேண்டும்.
=> ஞானக்கண்:
இதை எப்படி ஒருவன் அறிவது? ஞானக் கண்ணினால் - ஜ்ஞாந சக்ஷுஷா, என்கிறார் பகவான். ‘ஞானக் கண்ணினால்’ எனில் ‘அறிவு எனும் கண்களால்’ என்பது பொருள். ஏனெனில் சொந்தக் கண்களால் ஒன்றைப் பார்த்துணரும்போது அந்த அறிதலே இறுதியாகக் கருதப்படுகிறது. ஆகவேதான் நீதிமன்ற வழக்கில் கூட, நேரில் கண்ட சாட்சியின் அறிக்கை உறுதியான ஆதாரமாகப் பார்க்கப்படுகிறது. சங்கரர், ‘ஜ்ஞாந சக்ஷுஷா’ என்பதற்கு, ஆத்ம சொரூபத்தை அங்கீகரிக்கும் அறிவாற்றல் என வரையரைத் தருகிறார். அது எப்படி உண்டாகிறது எனில், குரு மற்றும் சாஸ்திர அருளின் துணையுடன் அதைக் கற்பதிலிருந்து உண்டாகிறது. அதாவது குருவின் மூலமாக சாஸ்திரம் ஒரு பிரமாணமாக மாறும்போது ஆத்மாவின் நேரடி அறிவு ஏற்படுகிறது. இங்கு சாதகன் ஒருவன் சிஷ்யனாக தனது குருவை அடைய ஈஷ்வரனின் அருள் அவசியம். அதன்பின்னர், சாஸ்திரத்தின் அர்த்தத்தை புரிந்துகொள்ளும் பொருட்டு குருவருள், சாஸ்திர-அருள், ஈசனருள் மற்றும் தனதருள்(ஆத்ம-க்ருபா) அனைத்தும் இணையும்போது உண்டாகிற அந்த அறிவே ஞானக்கண்(ஜ்ஞாந சக்ஷுஷா) எனப்படுகிறது. இங்கு கண் என்பது நல்லதொரு ஒப்புமை, ஏனெனில் கண்புரையுள்ள கண்ணைப் போல, மனமும் அறியாமையினால் மூடப்பட்டுள்ளது. ஞானக் கண்ணைத் திறப்பது என்பது அறியாமையின் உறையை அகற்றுவது ஆகும். இது அந்த நபரின் பார்வையைச் சரிசெய்கிறது.
=> ஞான பலன்:
இந்த பார்வை முழுமையடையும்போது, அவர்கள் அனைத்துயிர்களின் காரணத்திலிருந்து விடுதலை அடைகிறார்கள் என இங்கு சுட்டிக்காட்டப்படுகிறது — பூ4த ப்ரக்ருதி மோக்ஷம். உயிர்கள் அனைத்துக்கும் காரணமாக இருப்பது மாயை, அல்லது பிரக்ருதி, அல்லது அறியாமை(அவித்3யா) ஆகும். இவை மூன்றும் ஒத்த சொற்களேயாம். தனிமனிதன் ஒருவன் மீண்டும் மீண்டும் பிறப்பதற்குக் காரணம் அறியாமை. முழு சிருஷ்டியும் ஒடுக்கப்பட்டபோதும், ஜீவர்களின் அனைத்து கர்மங்களும் வெளிப்பாடமலிருந்தபோதும் சம்சாரத்திலிருந்து ஒருவனுக்கு விடுதலை இல்லை. ஞானத்தினால் மட்டுமே அது நிகழ்கிறது. க்ஷேத்திரத்திற்கும் க்ஷேத்திரஞனுக்கும் உள்ள வேற்றுமையைப் பற்றிய அறிவு ஒருவனை உயிரினங்களின் மூலக்காரணத்திலிருந்து விடுவிக்கிறது. உடல், உலகம் மற்றும் இதற்கு மூலக்காரணமாகவுள்ள மாயை இவற்றின் இல்லாமையைப் பற்றிய அறிவு, அதாவது ‘அவைகள் மித்யா’ எனும் ஞானத்தினால் அவர்கள் பரத்தை அடைகிறார்கள் — தே பரம் யாந்தி. மீண்டும் திரும்ப வராத இறுதி நிலைக்குச் செல்கிறார்கள். பொதுவாக எங்காவது செல்லும் ஒருவன் அங்கிருந்து திரும்ப வருகிறான், அல்லது வேறு இடத்திற்குச் தொடர்ந்து சென்றுகொண்டே இருக்கிறான். ஆனால் எங்கு சென்றால் திரும்புதல் இல்லையோ, அல்லது வேறு எங்கும் செல்லுதல் இல்லையோ அது பரநிலை ஆகும். அவன் இனியொரு பிறப்பை எடுப்பதில்லை. இங்கு வாழும்போதே சம்சார பிணைப்பிலிருந்து விடுபட்டவனாக, ஜீவன் முக்தனாகிறான். அபரோக்ஷ அனுபூதியைப் பெற்று ப்ரம்ம ஞானியாகிறான். அவன் இறந்தபின்னர் மீண்டும் திரும்புவதில்லை, விதேஹ முக்தனாகிறான்.
ஶ்ரீ ராமகிருஷ்ணர் உபதேசம்:
உலகம் மாயையென்று சொல்லுவது எளிது. ஆனால் அதன் பொருள் இன்னதென்று உனக்குத் தெரியுமா? அது மிகுதி ஒன்றையும் வைக்காத கற்பூரத்தை கொளுத்துவது போலாம். சாம்பலை மிகுதியாக்கும் விறகுக் கட்டைகளை கொழுத்துவது போன்றதன்று. விசாரணை முடியும் நிலையில், உயர்ந்த சமாதி நிலை கிட்டும். அப்போது நான், நீ, உலகம் என்ற உணர்ச்சி கொஞ்சமேனும் இராது.
————————————————————————————————
ऒं तत् सत् । इति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगोनाम त्रयोदशोऽध्याय: ।।
ஓம் தத் ஸத்। இதி ஶ்ரீமத்3ப4க3வத்3கீ3தாஸு உபநிஷத்ஸு ப்3ரஹ்மவித்3யாயாம் யோக3சா1ஸ்த்ரே ஶ்ரீக்ருஷ்ணார்ஜுனஸம்வாதே3 க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரக்ஞவிபா4க3யோகோ3நாம த்ரயோத3சோ1ऽத்4யாய: ।।
ப்ரம்ம வித்தையைப் புகட்டுவதும், யோக சாஸ்திரமானதும், ஶ்ரீ கிருஷ்ணார்ஜுன சம்வாதமாக வந்துள்ளதுமாகிய பகவத் கீதை என்னும் உபநிஷத்தின்கண் க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஞவிபாக யோகம் என்ற பதிமூன்றாம் அத்தியாயம்.
——————————————————————————————————
க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஞவிபாக யோகம் - சாரம்:
(1) க்ஷேத்ரஞ தத்துவ விளக்கம் [1 - 2]
(2) க்ஷேத்ரம் தத்துவ விளக்கம் [3 - 6]
(3) ஞானம்(பண்புகள்) தத்துவ விளக்கம் [7 - 11]
(4) ஞேயம் என்பதன் விளக்கம் [12 - 18]
(5) பிரக்ருதி மற்றும் புருஷனின் விளக்கம் [19 - 23]
(6) சாதனங்கள் குறித்த விளக்கம் [24 - 25]
(7) ஞானியிடமுள்ள ஞானம் மற்றும் ஞான பலன் [26 - 34]
——————————————————————————————————